کنترل استرس و اضطراب

ابتدا، استرس را تشخیص دهید.

علائم استرس به صورت ذهنی، فیزیکی و ظاهری بروز می­کنند؛ که شامل خستگی، کاهش یا افزایش اشتها، سردرد، گریه، خواب­آلودگی و خوابیدن بیش از حد است. روی آوردن به الکل یا سایر داروهای انرژی زا یا رفتارهای مشابه از علائم وجود استرس است. احساس ناامیدی، هراس یا بی­علاقگی نیز می­تواند با استرس ایجاد شود.

اگر احساس می­کنید استرس مطالعات شما را تحت تاثیر قرار می­دهد، نخستین گزینه، مراجعه به مرکز مشاوره تحصیلیتان است.

کنترل استرس توانایی کنترل در مواجهه با موقعیت­ها، افراد یا رویدادها یا تقاضاهای مفرط است. چگونه می­توانید اضطراب خود را کنترل کنید؟ چه استراتژی­هایی را می­توان به کار گرفت؟

به اطراف نگاه کنید.

ببینید آیا واقعاً چیزی وجود دارد که بتوانید تغییرش دهید یا کنترلش کنید.

خود را از موقعیت استرس­زا دور کنید.

هر روز، استراحتی ولو کوتاه و به مدت چند دقیقه به خود بدهید.

مکرراً طرز رفتار و واکنشتان را تغییر دهید.

ولی این کار را بیش از اندازه تکرار نکنید. روی یک موضوع استرس­زا تمرکز کنید و واکنش­های خود را نسبت به آن کنترل کنید.

از واکنش­های بیش از حد بپرهیزید.

وقتی اندکی بی علاقگی کافیست، چرا متنفر باشیم؟ چرا آشفتگی و تشویش ایجاد کنیم، در حالی که می­توانیم عصبی باشیم؟ چرا خشمگین شویم؟ عصبانیت هم کافیست! چرا افسرده شویم، درحالی که می­توانیم ناراحت باشیم؟

به میزان کافی بخوابید.

کم خوابی یا بی­خوابی بر میزان استرس می­افزاید.

از خود درمانی یا فرار از مشکلات بپرهیزید.

الکل و داروها نیز می­توانند استرس­زا باشند و هیچ کمکی به حل مشکل نمی­کنند.

بهترین راه تمدد اعصاب را بیاموزید.

اثبات شده است که مدیتیشن و تمارین نفس کشیدن می­توانند در کنترل سترس بسیار مفید باشند. بکوشید تا ذهن خود را از افکار مخرب و اضطراب­آور دور کنید.

اهداف واقع­گرایانه برای خود تعیین کنید.

تعداد رویدادهای موجود در زندگی را بکاهید تا فشار بیش از حد کاهش یابد.

خود را غرق افکارتان نسازید.

از نالیدن و شکایت درباره فشار کاری بپرهیزید. هر کار ار به تدریج انجام دهید، یا به طور انتخابی کارهای مهم­تر و با اولویت را انجام دهید.

نگرشتان را نسبت به مسایل تغییر دهید.

تشخیص دلیل ایجاد استرس را بیاموزید. بازخورد بدنتان را افزایش دهید و استرس را خود به خود تنظیم کنید.

کاری برای دیگران انجام دهید.

تا ذهنتان از افکار خودتان دور بماند.

به تدریج استرس را از بین ببرید.

با فعالیت فیزیکی نظیر پیاده­روی، تنیس یا حتی باغبانی تدریجاً استرس را از بین ببرید.

بی­احساسی و پوست کلفتی را در خود ایجاد کنید!

کنترل استرس نهایتاً چنین است: "من خودم را ناراحت می­کنم."

بکوشید تا از استرس "استفاده" کنید.

اگر نمی­توانید با عاملی که موجب ایجاد استرس می­شود مقابله کنید، با آن پیش بروید و از آن در جهت مثبت استفاده کنید.

مثبت­اندیشی را در خود تقویت کنید.

به جای این­که بگویید همه چیز خیلی وحشتناک پیش می­رود، مکرراً به خود بگویید که خیلی خوب می­توانید با مشکلات مواجه شوید. "استرس در صورت کوتاه مدت بودن و با شدت کم، می­تواند به حافظه کمک کند. استرس موجب افزایش گلوکز رسیده به مغز می­شود و این کار باعث افزایش انرژی نورون­ها می­شود و درنتیجه حافظه بهینه می­گردد. از طرف دیگر، اگر استرس طولانی باشد، می­تواند مانع از رسیدن گلوکز به مغز شود و اثری مخرب روی حافظه داشته­باشد."

مهم­ترین نکته این است که اگر استرس شما را در وضعیتی قرار دهد که نتوانید بر آن غلبه نمایید یا بر مطالعه و تحصیلتان یا شغل یا زندگی اجتماعیتان اثر منفی بگذارد، برای راهنمایی­های تخصصی به مرکز مشاوره مراجعه نمایید.

برای تعیین وقت با شماره   ۰۹۱۲۵۶۰۶۲۲۲ تماس بگیرید

 

یادگیری خلاق

یادگیری خلاق

 

يادگيري خلاق عبارت است از: توانايي يادگيري بيش‌ترين مطالب در كمترين زمان، به خاطرسپاري هميشگي و به خاطر‌آوري راحت و كامل مطالب همراه با خلاقيت.
براين اساس مي‌بايست سرعت مطالعه را در زمان كمتري مورد مطالعه قرارداد و همچنين از شرايط مطالعه و سيستم‌هاي مطالعه و نحوه سازمان‌دهي مطالب و ثبت آن در حافظه از طريق فعال كردن مغز و استفاده از شيوه‌هاي يادياري آگاه شد تا درك مطالب كامل و خلاقانه، به‌خاطرسپاري راحت، كامل و سريع صورت پذيرد.

گسترش روزافزون حجم اطلاعات و نثر انبوهي از كتب و منابع ديگر و همچنين دگرگوني در مناسبات و روابط توليدي و همچنين افزوني دانش و ايجاد شاخه‌هاي جديد در علوم مختلف و ارتباط آن با تكنولوژي از اموري هستند كه ضرورت بهره‌برداري از اطلاعات در زمينه‌هاي مختلف علمي را بيان مي‌كنند.

در زمنيه يادگيري به 3 اصل بايد توجه شود: اولين اصل يا مرحله اول، ديدن است. مطالعه بدون ديدن امكان‌پذير نيست، اما بايد به كلمات نگاه كنيم و آنها را بشناسيم تا اطلاعاتمان كامل شود. دومين مرحله، خواندن است. خواندني كه به صورت‌هاي مختلف ظاهر مي‌شود: كلمه خواني، عبارت‌خواني و انديشه خواني.

سومين و‌ آخرين مرحله در زمينه يادگيري مرحله درك است. خواندني كه همراه با درك و فهم كامل صورت گيرد، يعني به خاطر بسپاري و به يادآوري مطالب و تعميم آن و تحليل آن به خوبي صورت گرفته باشد.

نكاتي در رابطه با خواندن

در هنگام خواندن بايستي به نكته‌هاي زير توجه كرد:

1-  كتاب در فاصله حدود 30 سانتي‌متري قرار گيرد.

2- صاف نشستن هنگام مطالعه

3- زير عبارات مورد نظر خط ببريم (با دست زير كلمات اشاره كنيم و خط ببريم)

4- از راست به چپ در متون فارسي و از چپ به راست متون انگليسي

5- دست روي صفحه كتاب كشيده شود، نه در هوا و حالت يكنواخت باشد نه حالت ضربه‌اي

6- هنگام انتقال به صفحه بعد دست از روي صفحه بلند مي‌شود و در ابتداي خط بعدي قرار مي‌گيرد.

عوارض و آفت مطالعه

در زمينه يادگيري و مطالعه مشكلاتي وجود دارند كه به ذكر آنها مي‌پردازيم:

1- عدم توانايي در درك و به خاطر سپاري تمام مطالب 2 - فراموشي 3- عدم توانايي در به يادآوري راحت و سريع مطالب ذخيره شده در حافظه 4- عدم توانايي در پيوند مطالب با يكديگر 5- عدم توانايي در تحليل مطالب 6- عدم توانايي در ارائه مطالب تازه و كشف مفاهيم جديد 7 - بي‌علاقه بودن به مطالعه 8 - كسالت و خستگي 9 - حواس‌پرتي 10 - عدم توانايي در عبارت خواني يا انديشه خواني 11 - ناتواني در بازيابي مطالب و پايين بودن سرعت مطالعه و مهم‌ترين مورد شيوه نادرست مطالعه است.

پس بايد به اين نكته اشاره كنيم كه تا شيوه مطالعه خود را صحيح نكنيم مطالعه همراه با يادگيري و درك مطالب صورت نخواهد گرفت.با توجه به تحقيقاتي كه درباره روش‌هاي مخلتف مطالعه صورت گرفته است، همگي بر اين مسئله اتفاق نظر دارند كه بيشترين بازدهي در مطالعه، برمبناي يادداشت‌برداري به دست مي‌آيد.

اگر مطالعه همراه با يادداشت‌برداري باشد، ميزان بازدهي افزايش مي‌يابد. اگر به صورت خلاصه‌نويسي صورت بگيرد بازدهي آن به 40 درصد مي‌رسد. در صورتي كه اگر يادداشت‌برداري حاوي نكات مهم و كليدي باشد بازدهي آن به 50 درصد خواهد رسيد.

تنظيم نكات كليدي به 2 روش انجام مي‌گيرد: خطي و شبكه‌اي و تنظيم نكات. در روش يادداشت‌برداري به روش خطي حدود 60 درصد بازدهي را خواهيم داشت، در صورتي كه در يادداشت‌برداري به روش تنظيم نكات حدود 100 درصد بازدهي خواهيم داشت.

تنظيم نكات كليدي

نكات كليدي از يك يا چند كلمه تشكيل شده است كه مي‌تواند كلمات اصلي يا فرعي باشد و از چنان موقعيتي برخوردارند كه با ديدن آنها تمام مطالب به ذهن تداعي مي‌شود. فقط بايد نكاتي را يادداشت كرد كه وجود آنها ضروري باشند و از كلمات و جملات غيرضروري خودداري كرد و بايد تلاش كرد تا تعداد كلمات كليدي كمتر باشند اما حجم مطالب گسترده‌تر.

راهكارهاي يادگيري خلاق و به خاطر‌سپاري اطلاعات عبارت است از:طرح شبكه‌اي، طبقه‌بندي، داستان‌سرايي، تصاوير ذهني، گره مكاني، مشاهده ذهني، نمادها، كلمات مشابه و مأنوس، حرف اول، موسيقي و آهنگ، شعر و نظم، كاربرد.

تصاوير ذهني: بهره‌گيري از حروف، شعر و... در زمينه يادگيري مانند يادگيري فرمول‌ها

گره مكاني: استفاده از مكاني واقعي يا تخيلي براي يادگيري بهتر

مشاهده ذهني: استفاده از تجسم به منظور يادگيري

حرف اول: به طور مثال از پيوند حرف اول نام آثار گنجوي كلمه ملخها پديد مي‌آيد.

در زمينه طبقه‌بندي و داستان‌سرايي؛ موسيقي و آهنگ، شعر و نظم هم كه مشخص هستند. كه يادگيري با استفاده از هر يك از اين روش‌ها پايدار و با ثبات هستند.

بايد به نقطه‌اي برسيم كه با نكات كليدي اندك تمامي متن مورد نظر را مطالعه كنيم. پس از استخراج نكات كليدي به دو صورت نسبت به ثبت آن اقدام مي‌گردد: در نظام خطي، نكات كليدي در پي يكديگر به صورت افقي و عمودي ثبت مي‌شوند و بازيافت مطالب به اين شيوه صورت مي‌گيرد. در اين شيوه يادداشت‌برداري صورت مي‌گيرد اما هيچ تضميني بر جلوگيري از افتادگي بخش مستقلي از نكات كليدي را ندارد.

براي پرهيز از اين كار نياز به استفاده از نظام شبكه‌اي احساس مي‌شود. در نظام شبكه‌اي نكات كليدي برحسب موضوع در شاخه‌هاي اصلي و فرعي طبقه‌بندي و ثبت مي‌گردد.

در اين نظام، جايگاه هر نكته در ارتباط با ساير مفاهيم مشخص است. در هنگام بازيابي مطالب، با به خاطر آوردن عنوان مطلب و شكل طرح شبكه‌اي و جايگاه هر يك از شاخه‌هاي اصلي و ديگر نكات كليدي، ذهن با شروع حركت خود از عنوان مطلب و پايان حركت خود كه به آخرين نكته فرعي ختم مي‌شود مسير خود را طي مي‌كند و هيچ مطلبي از نظر دور نمي‌ماند و تمامي مطالب به يكديگر متصل هستند

مهندس داداشی  ۰۹۱۲۵۶۰۶۲۲۲

روش مطالعه

به نام حضرت دوست

قبل از انجام هر كاري بايد مراد و منظور آن كار را دانست. براي آشنايي با مطالعه نيز بايد بدانيم كه مطالعه به چه معناست.
تعريف مطالعه: مطالعه يك فرآيند شرطي و اكتسابي جهت افزايش معلومات است، حال به بررسي منظور اين تعريف مي پردازيم:
الف- فرآيند: فرآيند يعني مرحله به مرحله، روند، پروسه، يعني مطالعه بايد داراي بخشهاي مختلفي مثل گرم كردن، ايجاد آمادگي، پيش مطالعه و ... باشد.
ب- شرطي: شرطي يعني اينكه يك سري شرايطي دارد و از همه مهمتر يعني عادت كردن يعني بايد در طول سال تحصيلي به يك روش خاص عادت كرد.
ج- اكتسابي: اكتسابي يعني به دست آوردن پس بايد روش مطالعه را ياد گرفت. براي شرطي شدن نسبت به مطالعه بايد شرايط زير را لحاظ كرد:
الف: مكان مطالعه
ب: زمان مطالعه
ج: روش يا تكنيك مطالعه
و اما ويژگي‌هاي
مكان مطالعه
1- جاي ثابت: باشد ( اصطلاحاً Nichae باشد ) و اين جاي ثابت بايد حتماً پشت ميز باشد. مطالعه روي زمين، روي تخت و يا در حال راه رفتن به درد نمي خورد. حتي گذشتگان نيز روي زمين درس نمي‌خوانده اند و از ميزهاي كوچكي براي كارهاي نوشتني و خواندني خود استفاده مي كرده‌اند.
2- نور اتاق مطالعه: اگر از لامپ مهتابي استفاده مي شود زياد مناسب نيست و اگر از نور چراغ مطالعه به تنهايي استفاده مي شود باز هم مناسب نيست و بهتر است اين دو را تركيب كرد تا در موقع درس خواندن هم طيف زرد و هم طيف سفيد را داشته باشيم تا چشم ها خسته نشود. نكته ديگر در باب نور مطالعه اين است كه حتماً در موقع مطالعه پيرامونتان روشن باشد و فقط محلي كه درس مي خوانيد روشن نباشد.
3- دماي اتاق مطالعه: دماي اتاق بايد حدود C 25 باشد و براي اين منظور لازم نيست تا يك دما سنجش به اتاق وصل كنيد و اگر بالاتر از 25 درجه بود كولر را روشن و اگر زير 25 درجه بخاري را روشن كنيد، منظور اين است كه با لباس راحتي در اتاق خود راحت باشيد ولي اگر سرمايي هستيد بهتر است لباس مناسبتري بپوشيد و اتاق را زياد گرم نكنيد چرا كه يكي از عوامل حواس پرتي و ايجاد خواب آلودگي گرماي زياد اتاق مطالعه است.
4- دكور اتاق مطالعه: دكور اتاق هر چه ساده‌تر و ثابت تر باشد بهتر است يعني به عبارت بهتر مرتب دكور اتاق را تغيير ندهيد و سعي كنيد به يك وضعيت عادت كنيد و در ضمن چيزي كه تداعي كننده خاطره خاصي باشد در اتاقتان وجود نداشته باشد مثل عكس، پوستر و يا يك مجسمه كه يادآور خاطره يا مسئله خاصي باشد. رو به ديوار قرار بگيريد و درس بخوانيد چون هر چقدر فضاي ديدتان محدودتر باشد ميزان حواس پرتي اتان هم كمتر خواهد بود.
5- برتري خانه: بهترين جا براي درس خواندن منزل است ولي اگر نمي‌توانيد در خانه درس بخوانيد حالا به هر دليل، چه به دليل جمعيت زياد وسروصدا و يا سكوت بيش از حد، مي توانيد از كتابخانه‌ها و فرهنگسراها استفاده كنيد فقط توجه داشته باشيد كه برويد كتابخانه درس بخوانيد نه اينكه مركز مشاوره و راهنمايي باز كنيد! و به جاي خواندن درس وقتتان به امور ديگر صرف شود و به عبارت ديگر تلف شود.
6- نقش موسيقي: درباره موسيقي نتايج ضد و نقيض فراواني منتشر شده است كه خلاصه آن اين است كه درس خواندن با موسيقي گوش دادن جور در نمي آيد هر سخن جايي و هر نكته مكاني دارد. پس سعي كنيد اگر عادت داريد در موقع درس خواندن با ضبط درس بخوانيد حتماً اين عادت را كنار بگذاريد و سعي كنيد سرخود را شيره نماليد چون بعضي ها مي گويند براي عمومي حواسمان پرت مي شود ولي در موقع تست زدن و مطالعه دروس اختصاصي موسيقي مشكلي ايجاد نمي‌كند كه خودتان بهتر مي دانيد كه ايجاد مي‌كند! پس سعي كنيد صادقانه درس بخوانيد و با خود روراست باشيد تا موفق شويد.
و اما زمان مطالعه
خيالتان را راحت كنم، هيچ قانوني براي زمان مطالعه نداريم. هر وقت كه راحت بوديد همان موقع بهترين زمان براي درس خواندن است حال ممكن است اين زمان 3 صبح باشد يا 12 شب. مهم اين است كه شما در چه زماني راحت تر هستيد كه درس بخوانيد ولي 3 زمان در يادگيري خيلي مهم است كه بهتر است در اين زمانها درس بخوانيد:
1- اول صبح: به دليل اينكه تازه از خواب بيدار شده‌ايد و ذهنتان منع قبلي ندارد و مطالب را به راحتي در خود نگه مي دارد. پس در برنامه روزانه خود طوري عمل كنيد كه حتماً اول صبح‌ها نيم يا يك ساعت بتوانيد درس بخوانيد. فقط دقت داشته باشيد وقتي از خواب بيدار مي‌شويد در يادگيري اختلال صورت مي گيرد و حتماً يك يا چند حركت كششي انجام بدهيد. آب ميوه يا ميوه‌اي ميل كنيد تا اين اختلال بر طرف شود و بعد درس خواندن را شروع كنيد و بهتر است درسهاي سخت را اول صبح بخوانيد اين درس سخت مي تواند رياضي يا ادبيات باشد و اين بستگي به شما دارد.
2- آخر شب: به دليل اينكه بعد از درس مي خوابيد و منع بعدي نداريد. مطالب فرصت پيدا مي كنند تا از نيمكره راست كه جايگاه حافظه كوتاه مدت است وارد نيمكره چپ كه جايگاه حافظه بلند مدت است بشوند براي همين يادگيري افزايش پيدا مي كند و حيف است كه شبها جلوي تلويزيون بخوابيد. سعي كنيد روي دفتر و كتاب خوابتان ببرد و آخر شب درسهاي دوست داشتني را بخوانيد نه درسهاي كه حكم لالايي دارند و مي خوانيد و مي خوابيد.- دو ساعت قبل از غروب آفتاب: به دليل كاهش اشعه كيهاني و نوع رابطه خورشيد با زمين اختلال حواس كم مي شود. پس سعي كنيد اين زمان صرف امور پيش پا افتاده نشود مثلاً اگر مي خواهيد اتاقتان را مرتب كنيد به جاي قبل از غروب بعد از غروب اين كار را انجام دهيد.
نكته: يكبار كه اين مطلب را دريكي از مدارس تدريس مي كردم، بچه‌ها از روز بعد ساعت مطالعه خود را به 4 ساعت تقليل داده بودند و به مشاوران خود گفته بودند آقاي دكتر گفته است كه اگر در اين زمانها 1 ساعت اول صبح، 1 ساعت آخر شب، 2 ساعت قبل از غروب آفتاب درس بخوانيد كفايت مي كند ! ! ! كه اين امر كاملاً غلط است من گفته‌ام اين زمانها براي درس خواندن مناسب هستند و سعي كنيد اين زمانها را با انجام كارهاي ديگر از دست ندهيد و از نظر ساعت درس هر چقدر مي توانيد همان خوب است.
زمانهاي نامناسب مطالعه
1- با شكم پر درس خواندن مناسب نيست: حتماً بين وعده غذايي مثل نهار و شام و آغاز مطالعه حداقل نيم ساعت فاصله باشد.
2- با شكم خالي درس خواندن نيز مناسب نيست: اگر گرسنه‌تان است ولي قسمتي از درستان هم مانده است، اشكالي ندارد يك ميوه يا شيريني ميل بفرماييد و سپس برگرديد و درستان را بخوانيد
3- اعصاب خرد
اما روش مطالعه
مطالعه بايد بر اساس يكي از سيستم‌هاي مطالعاتي باشد تا راندمان لازم را داشته باشد در زير به يكي از كارآمدترين اين سيستمها مي پردازيم:
سيستم مطالعاتي PQ5R چيست؟
اين عبارت اول كلمات زير است كه در ادامه به شرح هر كدام مي‌پردازيم:

مراحل قبل از مطالعه

مراحل حين مطالعه

مراحل بعد از مطالعه

قبل از پرداختن به توضيح مراحل مطالعه لازم است نكات زير را براي ايجاد عادت جديد متذكر شوم. نكات مهم و كليدي كه مي توانند كمك كنند تا يك حالت خوب را به مدت طولاني حفظ كنيم و خود را با آن سازگار كنيم و مرتباً در تصميمات جديدي كه اتخاذ ميكنيم دچار مشكل نشويم.
نحوه ايجاد عادت جديد
1- سنگ بزرگ بر نداريد: براي گرفتن تصميم جديد نبايد تصميم بزرگي را در ابتدا اتخاذ كرد بلكه بايد از تصميم‌هاي كوچك كوچك شروع كرد. يعني دانش آموزاني كه عادت ندارد درس بخواند نبايد يك برنامه 10 ساعته اغاز كند بلكه بايد با يك برنامه 2 ساعته شروع كند براي اينكه بتواند اين روند را ادامه بدهد والا منحني اين تغييرات سينوسي خواهد شد و فرد يك هفته خوب است و يك هفته بد.
هركسي كو دور ماند از اصل خويش
باز جويد روزگار وصل خويش
2- در موقع ايجاد عادت جديد راندمان بين 21 تا 40 روز كاهش پيدا مي‌كند: يعني هر فردي كه مي خواهد رفتار جديدي را آغاز كند بايد بداند كه در وهله اول نه تنها اتفاق مثبت خاصي نمي افتد بلكه اتفاقات منفي نيز پيش مي آيد ( يعني راندمان كم مي شود) مثل اينكه فرد مريض مي شود و ... براي همين در فرهنگ شرقي عادت چله نشيني داريم يعني اگر فرد مي خواهد عادتي را در خود ايجاد كند حدود 40 روز بايد رياضت بكشد كه خوشبختانه از آنجا كه نام انسان از دو ريشه انس و نسيان گرفته شده است، سريع يك وضعيت را فراموش (نسيان) مي كند و به وضعيت جديد (انس) مي گيرد.
3- منتظر نقطه‌ي آغاز براي شروع تحول جديد نباشيد.
از شنبه، از اول ماه، از اول برج، بدترين روز‌هايي هستند كه مي شود براي آغاز يك حركت نو انتخاب كرد. واقعاً 3 شنبه و يا جمعه چه گناهي كرده‌اند كه هيچ وقت به عنوان مبداء تغيير و تحولات قرار نمي گيرد از همين روي مي گويند:
( صوفي ابن الوقت باشد اي رفيق
انيست فردا گفتن از شرط طريق )
پس هر وقت خواستيد تغييري در خود ايجاد كنيد مثل رژيم گرفتن.،نماز اول وقت خواندن، درس خواندن و هر حركت مثبت ديگري كه به ذهنتان خطور كرد كه از شنبه و يا از اول ماه اين كار را شروع كنيد بدانيد كه در آن كار موفق نخواهيد شد.
اما مراحل قبل از مطالعه
1- مرحله پيش مطالعه
پيش مطالعه خود به دو قسمت كلي و جزئي تقسيم مي شود:
الف) پيش مطالعه كلي:
در پيش مطالعه كلي كتاب را در دست مي گيريد و آن را به ترتيب فصول ورق مي زنيم، مقدمه كتاب و تيترهاي درشت و عناوين مهم را ميخوانيم و به طور خلاصه با سازمان كتاب آشنا مي شويم.
تذكر1: پيش مطالعه كلي براي هر كتاب و يا جزوه‌اي فقط يكبار آن هم در ابتداي سال انجام مي شود و كتابهاي سال قبل نيازي به پيش مطالعه كلي ندارد.
تذكر2: در موقع پيش مطالعه كلي فقط به مطالب و تيترها نگاه مي‌كنيد و لزومي ندارد به ريز مطالب دقيق شويد و كاملاً سرسري فقط مطالب را نگاه كنيد.
تذكر3: پيش مطالعه كلي در حكم ايجاد فايل جديد و يا قفسه بندي ذهنتان جهت ذخيره اطلاعات است . واين بديهي است كه اگر مي‌خواهيد از يك كمد به نحو احسن استفاده كرد اول بايد آن را قفسه‌بندي و طبقه بندي كرد و سپس اطلاعات را در آن ذخيره كرد و اگر اين كار را نكنيم به صورت درهم و برهم در مغز ذخيره مي شود و ميزان فراموشي زياد مي شود.
ب) پيش مطالعه جزئي:
يك سؤال: چگونه روزنامه مي خوانيد؟ از اول تا آخر روزنامه را مي‌خوانيد و حفظ مي كنيد و يا اينكه اول تيترها و شكلها را نگاه مي كنيد و سپس بر مي گرديد و جاهايي را كه علاقه مند هستيد مطالعه مي‌كنيد؟ در موقع مطالعه و درس خواندن نيز بايد به همين صورت عمل كنيد يعني قبل از آغاز مطالعه هر فصل از كتاب يا هر بخشي از جزوه ابتدا آن چند صفحه را به مدت 2 الي 5 دقيقه نگاه كنيد، با مطلب آشنا شويد و سپس درس خواندن را شروع كنيد.

2- سؤال گذاري Questioning :
يك سؤال: اگر خلاصه اخبار را نگاه كرده باشيد و بدانيد چه خبر است و خبر مهمي از نظر شما نباشد، آيا مي نشينيد و اخبار را تا انتها دنبال مي‌كنيد. يا اينكه كانال تلويزيون را عوض مي كنيد و جايي را كه دوست داريد مي بينيد؟
اين دقيقاً اتفاقي است كه درموقع درس خواندن مي افتد. يعني چون نمي دانيد كه چه مي خواهيد بخوانيد مرتباً در موقع درس خواندن حواستان پرت مي شود. ولي اگر قبل از شروع مطالعه از تيترهاي درشت و عناوين سرفصل چند سؤال طرح كنيد

مثل
1-رابطه انسان شناسي با خداشناسي چيست؟
2-رابطه انسان شناسي با معاد از چند جهت مورد بررسي قرار مي‌گيرد؟
3- . . . . . . . . . . .
حالا كلاهتان را قاضي كنيد در موقع درس خواندن به دنبال پيدا كردن پاسخ اين سؤال ها هستيد يا به دنبال اينكه چرا فلان اتفاق افتاد و چرا اين چنين شد و آنچنان پس بيائيد با خودمان صادق باشيم مرحله سؤال گذراي مرحله سخت و وقت گيري است ولي به طور چشمگيري تمركز حواس را افزايش مي دهد.
تذكر1: از هر 3يا 4 صفحه اگر يك سؤال كلي طرح كنيد كافي است و نيازي نيست سؤالات زيادي را استخراج كنيد.
تذكر2: براي اينكه در اين مرحله شرطي بشويد، بر روي ميز كتابخانه خود روي كاغذ بنويسيد Q كه هر وقت اين علامت را مي بينيد يادتان بيافتد كه بايد سؤال گذاري كنيد. قبل از آغاز مراحل حين مطالعه، مطالعه را از جنبه ديگري نيز مورد بررسي و ملاحظه قرار دهيم. مطالعه شامل سه بخش است:
الف-‌ يادگيري
ب- به خاطر سپاري
ج- يادآوري
از سيستم ها و روشهاي مطالعاتي آنها موفق هستند كه برروي بخاطر سپاري و يادآوري كار بيشتري كرده‌اند و به واسطه آن، سيستمهاي موفقي هستند و اين درست همان قسمتي است كه از نظر ما دور مانده است يعني تمام هم و غم سيستم آموزش ما برروي يادگيري است و كاري و تلاشي براي مراحل بخاطر سپاري و يادآوري انجام نمي‌دهيم كه شايد تا حدود 70% اهميت بيشتري نسبت به يادگيري داشته باشد.
از اينرو آنچه در سيستم PQ5R گفته مي شود شايد در وهله اول كمك چنداني به افزايش يادگيري نكند ( كه البته اين چنين نيست ) ولي اثر چشم گيري در بخاطر سپاري و يادآوري مطالب دارد و سبب افزايش اعتماد به نفس فرد و يادگيري مي‌شود.

 

مراحل حين مطالعه
3-مرحله خواندن Reading :
همه‌ي ما وقتي درس مي خوانيم منظورمان اين است كه درس را ياد بگيريم، حفظ كنيم و به خاطر بسپاريم براي همين سعي مي كنيم، خط به خط كتاب و جزوه را بخوانيم و حفظ كنيم و در ذهن خود تكرار كنيم در صورتي كه به گفته توني بوزان از محققين بنام روشهاي مطالعاتي: هدف از مرحله خواندن، يادگيري و به خاطر سپردن مطالب نيست، هدف از مرحله خواندن فقط فهميدن و انتقال اطلاعات از كتاب به يادداشتهاست يعني خلاصه نويسي و يادگيري و به خاطر سپردن مطالب بايد از روي خلاصه نويسي ها و درزمان هاي مرور صورت گيرد.
تذكر1: تنها عضوي كه درموقع درس خواندن مي تواند حركت كند چشمها هستند و نهايتاً انگشتان دست به عنوان راهنمايي براي چشم پس سعي كنيد موقع درس خواندن با صداي بلند درس نخوانيد، صندلي را تكان ندهيد، با موهاي خود بازي نكنيد و . . .
تذكر2: در موقع درس خواندن فقط سعي كنيد مطالب را بفهميد و رابطه آنها را درك كنيد و در مرحله بعد يعني خلاصه نويسي كردن مطالب را حفظ كنيد.
مرحله4- مرحله خلاصه نويسي Record :
قبل از آموزش خلاصه نويسي لازم است موارد زير را يادآوري كنيم:
1- خلاصه نويسي كار بسيار وقت گير و عذاب آوري است ولي فقط يك خاصيت دارد و آن هم اين است كه يادگيري را افزايش و فراموشي را كاهش مي دهد.
2- هر دانش آموز براي هر درس خودش 5 منبع مطالعاتي دارد كه عبارتند از :
الف- كتاب درسي
ب- جزوه معلم سركلاس
ج- جزوه معلم كلاس كنكور يا تقويتي يا معلم خصوصي
د- كتاب كمك آموزشي

ه- مجموعه هاي تستي موجود در بازار
كه حدود 70% مطالب اين منابع با يكديگر مشترك هستند ولي هر دانش آموزي براي دوره كردن مطالب نياز دراد كه هر منبع را مطالعه كند ولي اگر به كمك خلاصه نويسي اين 5 منبع را به يك جزوه تبديل كند مي تواند چندين بار آن را دوره كرده و به طور چشم گيري در وقت صرفه جوئي كند.
3- خلاصه نويسي در دو زمان صورت مي گيرد.
الف: حين مطالعه: يعني همان موقع كه درس مي خوانيد، پاراگراف به پارگراف كتاب را خلاصه مي كنيد و يادداشت
ب: بعد از مرور سوم، همان مرحله Refreshness است.
4-خلاصه نويسي بهتر است در كاغذ كلاسور انجام شود كه در صورت ايجاد تغييرات بتوانيد به راحتي اين كار را انجام دهيد و در ضمن نسبت به دفتر فضاي بيشتري براي رسم درخت حافظه و طرح هاي خلاصه‌نويسي دارد.
اما ويژگيهاي خلاصه نويسي:
1- فعل
2- تا متن اصلي
3- جامع و مانع
4- رنگي
5- با استفاده از علامت‌ةاي اختصاري
6- براساس نمودار شعاعي
درخت حافظه
طرح شبكه‌اي مغز
1- در خلاصه نويسي بايد سعي كنيد فعلها را خذف كنيد. چون يكي از عوامل حواس پرتي در حين مطالعه وجود فعل وكامل بودن متني است كه مي خوانيم پس سعي كنيد در موقع خلاصه نويسي تا جايي كه مي‌توانيد فعلها را حذف كنيد.
2- تا متن اصلي باشد يعني 40 صفحه را تبديل به 10 صفحه كنيد.
3- جامع و مانع باشد. يعني تمام نكات مهم را در بربگيرد و نكات زايد را هم نداشته باشد.
4- رنگي باشد و بهتر است كه لايه‌هاي اول با رنگهاي گرم (قرمز و سبز) باشد و توضيحات آن، با رنگهاي سرد (مشكي و آبي) باشد ولي اگر چشمهايتان به رنگ قرمز حساسيت دارد مي تواند از رنگ ديگري استفاده كنيد.
5- با استفاده از علامتهاي اختصاري باشد مثل (به جاي پروتئين) a .a (به جاي اسيد آمينه ) و . . .
6- براساس نمودار شعاعي، درخت حافظه و طرح شبكه‌اي مغز باشد.
مثلاً همين متن ويژگيهاي خلاصه نويسي را مي شود به صورت زير خلاصه نويسي كرد.
ويژگيهاي خلاصه نويسي
وقتي خلاصه نويسي درس تمام شد، مطالب خلاصه شده را يك بار دوره كرده و در ذهن خود مرور كنيد و سپس اصل بعدي مطالعه را بايد انجام دهيد.
مرحله 5- مرور Review :
مهمترين قسمت مطالعه كه سبب ثبت اطلاعات در لايه هاي زيرين ذهن مي شود و جلوي فراموشي رامي گيرد مرور كردن است به طوري كه پيشينيان معتقد بودند. (الدرس حرف والتكرار الف) يعني درس يكبار و تكرار هزار بار كه خوشبختانه مطالعات دانشمندان علوم روانشناسي و يادگيري از جمله مطالعات آقاي لايتنر اين هزار بار را به تقليل داده است.
زمانهاي مرور
1- يك روز بعد: كه فراموشي را تا يك هفته به تأخير مي اندازد.
2-يك هفته بعد: كه فراموشي را تا يك ماه به تأخير مي اندازد.
3-يك ماه بعد: كه فراموشي را تا چهار ماه به تأخير مي اندازد.
4-چهارماه بعد: كه فراموشي را تا يك سال به تأخير مي اندازد.
مرحله 6 - تفكر Recite :
در موقع مرور درباره خلاصه نويسي ها تفكر كرده، آنها را از بر مي‌كنيم ، و سازمان آن را بخاطر مي سپاريم.
مرحله 7- تازه كردن Refreshness :
بعد از مرور سوم يعني زماني كه تقريباً درس را كامل يادگرفته و متوجه مفاهيم اصلي و نكات مهم آن شديد خلاصه نويسي هاي خود را با كتاب و جزوه مطابقت مي دهيد اگر نكته‌اي را كم نوشته‌ايد اضافه مي كنيد، اگر مطلبي زائد است حذف مي كنيد و خلاصه هاي خود را كامل مي كنيم.
ه- مجموعه هاي تستي موجود در بازار
كه حدود 70% مطالب اين منابع با يكديگر مشترك هستند ولي هر دانش آموزي براي دوره كردن مطالب نياز دراد كه هر منبع را مطالعه كند ولي اگر به كمك خلاصه نويسي اين 5 منبع را به يك جزوه تبديل كند مي تواند چندين بار آن را دوره كرده و به طور چشم گيري در وقت صرفه جوئي كند.
3- خلاصه نويسي در دو زمان صورت مي گيرد.
الف: حين مطالعه: يعني همان موقع كه درس مي خوانيد، پاراگراف به پارگراف كتاب را خلاصه مي كنيد و يادداشت
ب: بعد از مرور سوم، همان مرحله Refreshness است.
4-خلاصه نويسي بهتر است در كاغذ كلاسور انجام شود كه در صورت ايجاد تغييرات بتوانيد به راحتي اين كار را انجام دهيد و در ضمن نسبت به دفتر فضاي بيشتري براي رسم درخت حافظه و طرح هاي خلاصه‌نويسي دارد.
اما ويژگيهاي خلاصه نويسي:
1- فعل
2- تا متن اصلي
3- جامع و مانع
4- رنگي
5- با استفاده از علامت‌ةاي اختصاري
6- براساس نمودار شعاعي
درخت حافظه
طرح شبكه‌اي مغز
1- در خلاصه نويسي بايد سعي كنيد فعلها را خذف كنيد. چون يكي از عوامل حواس پرتي در حين مطالعه وجود فعل وكامل بودن متني است كه مي خوانيم پس سعي كنيد در موقع خلاصه نويسي تا جايي كه مي‌توانيد فعلها را حذف كنيد.
2- تا متن اصلي باشد يعني 40 صفحه را تبديل به 10 صفحه كنيد.
3- جامع و مانع باشد. يعني تمام نكات مهم را در بربگيرد و نكات زايد را هم نداشته باشد.
4- رنگي باشد و بهتر است كه لايه‌هاي اول با رنگهاي گرم (قرمز و سبز) باشد و توضيحات آن، با رنگهاي سرد (مشكي و آبي) باشد ولي اگر چشمهايتان به رنگ قرمز حساسيت دارد مي تواند از رنگ ديگري استفاده كنيد.
5- با استفاده از علامتهاي اختصاري باشد مثل (به جاي پروتئين) a .a (به جاي اسيد آمينه ) و . . .
6- براساس نمودار شعاعي، درخت حافظه و طرح شبكه‌اي مغز باشد.
مثلاً همين متن ويژگيهاي خلاصه نويسي را مي شود به صورت زير خلاصه نويسي كرد.
ويژگيهاي خلاصه نويسي
وقتي خلاصه نويسي درس تمام شد، مطالب خلاصه شده را يك بار دوره كرده و در ذهن خود مرور كنيد و سپس اصل بعدي مطالعه را بايد انجام دهيد.
مرحله 5- مرور Review :
مهمترين قسمت مطالعه كه سبب ثبت اطلاعات در لايه هاي زيرين ذهن مي شود و جلوي فراموشي رامي گيرد مرور كردن است به طوري كه پيشينيان معتقد بودند. (الدرس حرف والتكرار الف) يعني درس يكبار و تكرار هزار بار كه خوشبختانه مطالعات دانشمندان علوم روانشناسي و يادگيري از جمله مطالعات آقاي لايتنر اين هزار بار را به تقليل داده است.
زمانهاي مرور
1- يك روز بعد: كه فراموشي را تا يك هفته به تأخير مي اندازد.
2-يك هفته بعد: كه فراموشي را تا يك ماه به تأخير مي اندازد.
3-يك ماه بعد: كه فراموشي را تا چهار ماه به تأخير مي اندازد.
4-چهارماه بعد: كه فراموشي را تا يك سال به تأخير مي اندازد.
مرحله 6 - تفكر Recite :
در موقع مرور درباره خلاصه نويسي ها تفكر كرده، آنها را از بر مي‌كنيم ، و سازمان آن را بخاطر مي سپاريم.
مرحله 7- تازه كردن Refreshness :
بعد از مرور سوم يعني زماني كه تقريباً درس را كامل يادگرفته و متوجه مفاهيم اصلي و نكات مهم آن شديد خلاصه نويسي هاي خود را با كتاب و جزوه مطابقت مي دهيد اگر نكته‌اي را كم نوشته‌ايد اضافه مي كنيد، اگر مطلبي زائد است حذف مي كنيد و خلاصه هاي خود را كامل مي كنيم.

 

اصول اولیه مطالعه

«بكارگيري شرايط مطالعه يعني بهره‌وري بيشتر از مطالعه»
شرايط مطالعه ، مواردي هستند كه با دانستن ، بكارگيري و يا فراهم نمودن آنها ، مي توان مطالعه اي مفيدتر و با بازدهي بالاتر داشت . در واقع اين شرايط به شما ياد مي دهند چگونه از زمانهاي مطالعه ، بهره‌وري بالاتري داشته باشيد . به شما مي آموزند قبل از شروع مطالعه چه اصولي را به كار گيريد ، در حين مطالعه چه مواردي را فراهم سازيد و چگونه به اهداف مطالعاتي خود برسيد.

1- براي موفقيت در مطالعه ، بايد درست آغاز كنيد:
يعني برنامه درسي خود را طوري تنظيم كنيد كه از خواندن كتابها ، هدفي واضح و روشن را دنبال كنيد .
- درسهاي خود را طوري برنامه ريزي كنيد كه هنگام مطالعه ، ابتدا كتابهاي آسان را بخوانيد ، نه كتابهاي مشكل را.
- در هنگام مطالعه يك كتاب ، ابتدا از قسمت‌هاي آسان و جذاب شروع كنيد و بعد به سراغ بخشهاي مشكل تر آن برويد . اين كار را مي توانيد با مرور قسمت‌هاي خوانده شده قبلي آغاز كنيد. قسمت‌هاي آسان و جذاب علاقه شما را به خواندن افزايش مي دهند.
- در برنامه ريزي درسي خود ، موضوع‌هاي مشابه را پشت سر هم قرار ندهيد و آنها را يكي پس از ديگري مطالعه نكنيد تا حد ممكن بين آنها فاصله بگذاريد.
- اگر مي خواهيد چند كتاب را در يك روز مطالعه كنيد ابتدا زمانهاي خواندن و ترتيب قرار گرفتن آنها را مشخص كنيد و بعد به مطالعه بپردازيد .
- حتي المقدور براي يك كتاب بيش از دو ساعت وقت در نظر نگيريد . و زمانهاي مطالعه را به مدتهاي دو ساعته تقسيم كنيد . تصور نكنيد كه هر چقدر زمان مطالعه يك كتاب بيشتر باشد بهتر است بر عكس هر چقدر زمان كوتاه گردد و موضوع مورد مطالعه عوض گردد ، ميزان يادگيري افزايش مي يابد .
- اگر مي خواهيد در شش روز هفته ، شش كتاب بخوانيد، هرگز هر كتاب را در يك روز نخوانيد و براي شش روز ، شش كتاب در نظر نگيريد . بهتر است هر روز را به شش قسمت تقسيم كنيد و در هر قسمت ، يك كتاب بخوانيد و اين روند را در شش روز هفته ادامه دهيد .
- به روش تدريجي درس بخوانيد ، يعني در طول سال تحصيلي درس بخوانيد و خواندن دروس را به شبهاي قبل از امتحان موكول نكنيد . مطالعه تدريجي و با تداوم در طول سال تحصيلي بسيار بهتر از مطالعه فشرده و با تراكم در چند روز قبل از امتحان است.

2- برنامه ريزي :
يكي از عوامل اصلي موفقيت داشتن برنامه منظم است»
برنامه ريزي صحيح اين است كه چگونه از وقت و امكانات موجود حداكثر استفاده را ببريد . عدم برنامه ريزي صحيح باعث اتلاف وقت شده و بازده مطالعه بسيار كاهش مي يابد .
نكته اي كه در اين جا قابل ذكر مي باشد اينست كه ، داشتن برنامه مهم است ولي مهم تر از آن اجراء برنامه است .
الف )برنامه ريزي درسي :
بهترين برنامه ريزي درسي، خود فرد است . يعني هر شخص بايد با توجه به شرايط روحي ، جسمي ، محيطي ، زماني ،علاقه ، هدف ، نقاط ضعف و قوت خويش براي خودش برنامه ريزي كند .
ب ) كوتاه ، ساده و قابل اجراء بودن برنامه صحيح است .
يعني هر قدر برنامه حجيم و سخت باشد تاثير منفي بر روحيه فرد مي گذارند و به خاطر پيچيدگي شان ، غالباً با شكست مواجه مي شوند .هر قدر برنامه كوتاهتر و ساده تر باشد . شخص راحت تر آن را در زمان تعيين شده انجام مي دهد. و تجربه اي موفق در زمينه برنامه ريزي كسب مي كند . و اين تجربيات موفق در رسيدن به موفقيت‌هاي بعدي تاثير بسزايي خواهندداشت .
ج ) اجراء برنامه در زمان مشخص :
وقتي برنامه اي را نوشته‌ايد . بايد آن را درزمان مشخص اجرا كنيد . اگر نظم خاصي در اجراء برنامه داشته باشيد ، به راحتي مي توانيد به اهداف خويش برسيد. كساني كه نظم و ترتيب در اجراء برنامه را رعايت نمي كنند ، غالباً برنامه‌هاي آنان با شكست مواجه مي شود .

3- نظم و ترتيب :
« اساس هر سازماني به نظم آن بستگي دارد »
رعايت نظم از شرايط مهم مطالعه به حساب مي آيد . چرا كه نظم به ايجاد تمركز حواس كمك مي كند. همچنين وقتي كه نظم بر پا شد ، يادگيري بهتر صورت مي گيرد . اگر اتاق و ميز مطالعه نامنظم باشد موجب حواس پرتي و اختلال در يادگيري مي شود . توجه داشته باشيد . هر جور كه مطالب را به حافظه بدهيد ، بر همان اساس نيز مي توانيد آنها را بازيابي كنيد .

4- حفظ آرامش :
« آرامش ضمير ناخود آگاه را پويا و فعال مي كند»
درسي را كه با آرامش بخوانيد قطعاً بهتر مي توانيد بياموزيد ، براي آنكه بازده مطالعه خود را بالا ببريد ، در سخت‌ترين شرايط و حتي كوتاهترين زمان نبايد مضطرب شويد و سعي كنيد در اين مدت كوتاه با آرامش خاطر مطالعه كنيد. مطالعه بدون اضطراب و خونسردي كامل ، تاثيري بسيار مثبت در افزايش ميزان يادگيري دارد. توجه داشته باشيد كه حفظ خونسردي و آرامش ، هرگز به معناي بي خيالي و بي حالي نيست ، بلكه به معني وضعيتي هوشيار همراه تمركز حواس و بدون دلهره است . روانشناسان معتقدند كه اضطراب كم براي مطالعه و موفقيت لازم است ، زيرا شخص را به تحرك و فعاليت وا مي دارد و باعث مي شود كه به طور جدي به درس خواندن بپردازد ، اما اگر اين اضطراب از حد معمول خود خارج شود و استرس و دلهره در فرد ايجاد كند نه تنها مفيد نيست ، بلكه مانع از فعاليتهاي وي شده ، و حتي در جلسه امتحان مانع از يادآوري آموخته‌هاي شخص مي شود . نكته اي كه بايد به آن اشاره كرد اين است كه در اغلب موارد ، اضطراب ناشي از تفكرات منفي شماست . وقتي كه نسبت به امتحان تصور منفي داريد، از آوردن نمره كم مي ترسيد ، عواقب قبول نشدن را در نظر مي گيريد . در نتيجه تصورات منفي ، موجب اضطراب مي گردند و اضطراب سدي در راه كارايي حافظه مي گردد و اين عمل خود اضطراب بيشتر را به دنبال خواهد داشت و نهايتاً اينكه اين سيكل معيوب همچنان ادامه خواهد يافت .

5- استفاده صحيح از وقت :
«بنيامين فرانكلين مي گويد : پس وقت را تلف نكنيد زيرا زندگي از وقت تشكيل شده است »
استفاده صحيح از وقت و هدر ندادن آن بسيار مهم است .چرا كه زمان از دست رفته را نمي توان مجدداً باز يافت . زمان را نمي توان ذخيره كرد ، نمي توان خريد و يا فروخت و نمي توان از 24 ساعت ديگران قرض گرفت زمان سرمايه اي است كه اگر مورد استفاده قرار نگيرد ، از دست مي رود در حالي كه يك سرمايه مالي اين چنين نيست .
اگر منصف باشيم با كمي دقت و تامل در مي يابيم كه مشكل اصلي كمبود وقت نيست ، بلكه در نحوه استفاده از آن است .

6- سلامت و تندرستي :
« عقل سالم در بدن سالم است »
سلامت جسمي و رواني در يادگيري تاثير بسزا دارد.

7- تغذيه مناسب :
« تغذيه صحيح نقش مهمي در سلامتي دارد.»
غذا را به موقع و سر وقت بخوريد ، از خوردن غذا در ساعت‌هاي گوناگون و بدون نظم و برنامه به پرهيزيد . سعي كنيد صبحانه و ناهار و شام را در ساعات معين بخوريد . به برنامه غذايي خود نيز نظمي خاص بدهيد .

8- تنفس صحيح :
« يكي از مهمترين اعمال بدن انسان ، تنفس است . » تنفس عميق باعث مي شود كه ما در هر نفس اكسيژن بيشتري را به شش‌هاي خود برسانيم . اين اكسيژن به سلولهاي مغزي كه خود ذخاير اكسيژن كمي دارند ، كمك مي كند تا فعاليت بيشتري داشته باشند . افزايش فعاليت اين سلولها يعني پمپاژ بيشتر يونها بين دو سري غشاء سلول به خصوص براي يون‌هاي سديم و كلسيم كه به خارج غشاء مي روند و پتاسيم و كلر كه به داخل آن مي آيند . هرگاه تغييرات غشاء نرون به نرون بعدي منتقل شود ، اين تغييرات به نوبه خود مسيرهاي جديدي براي انتقال از راه مدارهاي عصبي مي شوند و وقتي اين مسيرهاي جديد برقرار شدند ، با تفكر ما فعال مي شوند و خاطره‌ها را مجدداً توليد مي كنند . اين فرآيند كه حافظه نام دارد كاملاً به اكسيژن نياز دارد . به همين دليل است كه در هواي آلوده به دود سيگار و ساير گازهاي سمي بازده يادگيري و حافظه به شدت كاهش مي يابد. از سوي ديگر تنفس صحيح و عميق باعث مي شود كه سيستم ايمني ما فعالتر شود . بنابراين حركات عضلاني و تنفس عميق ، جريان لنفاوي را به راه مي اندازد و باعث مي شود كه گردش خون بهتر انجام شود ، خود لنف بهتر كار كند و سيستم ايمني تقويت شود.

9- ورزش :
« ورزش كليد عمر طولاني است »
شما مي توانيد ورزشهاي دلخواه خود را انتخاب كنيد و در برنامه روزانه خود قرار دهيد. به طور مثال پياده روي يكي از ورزشهاي مفيد و مناسب و در عين حال بسيار ساده و براي عموم امكان پذير است .
علاوه بر پياده روي از ورزشهاي مفيد براي كسب تمركز فكر و پرورش حافظه « يوگا » است يوگا به معناي تمركز نيرو در اصطلاح هندي يعني تمركز فكر و حواس . با انجام تمرينات يوگا مي توانيد تمركز حواس خود را بهبود بخشيد .

10- استراحت مغزي :
« هنگامي كه خسته هستيد ، مطالعه نكنيد »
براي انجام كارهاي فكري خصوصاً مطالعه بايد مغز كاملاً آماده و سرحال باشد تا در به خاطر سپردن مطالب مشكل نداشته باشد . شما مي توانيد از روشهاي مختلف و دلخواه خودتان براي رفع خستگي استفاده كنيد ، اما يكي از روشهاي مناسب براي رفع خستگي تنفس عميق است . همچنين يك خواب سبك و كوتاه در مواقعي كه خيلي خسته هستيد در برطرف كردن خستگي بسيار مناسب است.

11- خواب كافي :
« خواب فراگيري و حافظه را تقويت مي كند»
يك خواب 8-6 ساعته معمولاً كافي است . بنابراين سعي كنيد طوري برنامه‌هاي درسي خود را تنظيم كنيد كه شبها حداقل 6 ساعت بخوابيد تا مغز شما به اندازه كافي استراحت كند . همچنين خواب نيم تا يك ساعت ( ظهرها بعد از ناهار ) بسيار مناسب است.

12- درك مطلب :
« آنچه در حافظه بلندمدت باقي مي ماند ، معني مطالب است »
سعي كنيد هنگام مطالعه ، مطالب را به خوبي درك كنيد، تا بتوانيد به راحتي آنها را به خاطر بسپاريد . نكته اي كه در درك معني تأثير بسزا دارد و بازده مطالعه را بسيار افزايش مي دهد ، يادداشت برداري مطالب خوانده شده است . يادداشت برداري در افزايش ميزان يادگيري بسيار مؤثر است .

13- تشويق و پاداش :
«تشويق نيروهاي ذهني و رواني را به فعاليت وا مي دارد»

14- شرطي شدن :
« شرطي شدن به تمركز حواس كمك مي كند »
براي يادگيري و ايجاد تمركز حواس شرطي شدن نسبت به مكان و زمان مطالعه نقش مهم دارد . براي آنكه تمركز حواس راحت تر به دست آيد و سريعتر براي آن آماده شويد ، بايد به مكان و زمان مطالعه خود را شرطي كنيد.

15-تحرك مغزي :
« هنگام مطالعه نبايد كاملاً آرام نشست »
منظور از تحرك ، حركت كردن و راه رفتن در حين مطالعه نيست و يا هدف از حركت ، فعاليت زياد بدني نيست كه در اين صورت نيز تمركز حواس مختل مي شود و ميزان يادگيري كاهش مي يابد . اصولاً بهترين وضعيت براي مطالعه ، نشستن پشت ميز است نه حركت كردن و راه رفتن . منظور از تحرك اين است كه در حين مطالعه هر چند دقيقه ، يك بار حركتي كوچك داشته باشيد تا گردش خون در مغز بهبود يابد و بهتر بتوانيد مطالب را بياموزيد . حتي با چند حركت ساده سرو بدن مي توانيد از حالت ركودي و رخوت جلوگيري كرده و با تمركز بالاتري درس بخوانيد.

16- اتاق مطالعه :
« اتاق مطالعه بايد آرام باشد»
اتاق مطالعه بايد ساكت و آرام و تا حد ممكن از عكس، پوستر و اشيايي كه موجب حواس پرتي مي شوند . خالي باشد.
نور اتاق بايد كافي و مناسب باشد. بهترين نور براي مطالعه روشنايي روز است . نور بايد در سطح اتاق پخش گردد. بنابراين چراغ مطالعه براي درس خواندن مناسب نيست . نور نبايد كم باشد . اتاق مطالعه بايد از تهويه مناسبي برخوردار باشد.
در مطالعه فاصله چشم تا كتاب بايد رعايت شد و فاصله مناسب حدود 40-30 سانتي متر است .
ميز مطالعه بايد از نظر ارتفاع وسعت و رنگ مناسب باشد.

17- زمان مطالعه :
واقعيت اين است كه هيچ زماني به طور دقيق و انحصاري براي مطالعه وجود ندارد .
زمان مطالعه بستگي به خودش دارد كه چه موقع از نظر جسمي و رواني آمادگي لازم را داريد .
نكته اي كه در مورد زمان مطالعه بايد رعايت كنيد استراحت چه قبل از مطالعه و چه بعد از مطالعه را بايد در نظر گرفت .
نيم ساعت مطالعه و 5 دقيقه استراحت ، روش بسيار خوبي براي مطالعه كردن است . زيرا اولاً شما آستانه يادگيري را رعايت مي كنيد و ثانياً با استراحت كوتاه ، فرصتي براي مغز در نظر مي گيريد تا به تجزيه و تحليل اطلاعات بپردازد بايد يادآور شد كه نيم ساعت مطالعه و 5 دقيقه استراحت به اين معني نيست كه دقيقاً بعد از نيم ساعت مطالعه حتماً استراحت كنيد حال اگر چند دقيقه اين طرف و آن طرف شد ، اشكالي ندارد . اما بهتر است بيش از 45 دقيقه نشود.

نیاز دانش آموزان به مشاوره و برنامه ریزی تحصیلی

امروزه كشور ما گام هاي بلندي بري توسعه و تحول در همه ابعاد برداشته است. از ين رو، همه ي ما بيد همسو با اين تحولات، زمينه رشد و پرورش دانش آموزان را فراهم سازيم و ضمن پذيرش تغييرات، تلاش نمائيم با افزيش دانش، مهارت و به كارگيري شيوه هي نوين علمي، دانش آموزان را در كسب مهارت هي مورد نياز، ياري نمائيم. نياز به مشاوره و نياز به همفكري در همه ي زمينه هي زندگي فرد وجود دارد. استفاده زا نطريه هي سازنده ديگران هميشه تاثير مثبت بر روند پيشرفت ها و موفقيت ها داشته است. چه بسا نياز به مشاوره و هم فكري در حل مشكلات تحصيلي دانش آموزان بيش تر احساس مي شود. مشاور مثل يك حامي در كنار دانش آموز است و در مواقع نياز، در جهت حل نواقص و كاستي ها و حركت در مسير پيشرفت، آن ها را ياري مي رساند.

آکادمی تخصصی مشاوره و برنامه ریزی تحصیلی           ۰۹۱۲۵۶۰۶۲۲۲